7 Adımda Topraklama Sistemi Dizayn Ve Tesis Edilmesi

7 Adımda Topraklama Sistemi Dizayn Ve Tesis Edilmesi

Temel Topraklaması;  en sağlıklı topraklama yöntemlerinden biridir. Binaların henüz inşaatın başlangıcında temel aşamasında iken temel topraklamasına başlanması gerekir. Temelde inşaat demirleri arasından döşenen galvaniz iletken ile yapılır. Bu iletken belirli aralıklarla inşaat demirlerine bağlanır. Yine belirlenen birkaç noktadan topraklama iletkeninden uçlar dışarı çıkarılıp bağlantı filizi olarak bırakılır. Bu uçlar eşpotansiyel topraklama baralarına bağlandıktan sonra topraklanmak istenen tüm sistemler bu baralara bağlanarak topraklanmış olurlar.
Temel Topraklayıcı kapalı bir ring şeklinde yapılmalıdır ve binanın dış duvarlarının temellerine veya temel platformu içine yerleştirilmelidir. Çevresi büyük olan binalarda temel topraklayıcı 20×20 m’lik gözlere bölünmelidir. Her birkaç metrede bir inşaat demirlerine bağlantı yapılmalıdır.
Demir hasırı olmayan (kuvvetlendirilmemiş) temel içinde temel topraklayıcının yerleştirilmesine örnek;
1    Toprak,
2    Yalıtım tabakası,
3    En az 150 cm’lik bağlantı filizi,
4    Bodrum dış duvarı,
5    Zemin betonu,
6    Blokaj,
7    Temel topraklaması,
8    Mesafe tutucu,
9    Temel,
10  Drenaj,
Demir hasırı olan (kuvvetlendirilmiş) temel içinde temel topraklayıcının yerleştirilmesine örnek;
1    Toprak,
2    Yalıtım tabakası,
3    En az 150 cm’lik bağlantı filizi,
4    Bodrum dış duvarı,
5    Temel betonu,
6    Blokaj,
7    Yerinin sabitleştirilmesi için 2 m’lik aralıklarla demir hasıra irtibatlandırılmış temel topraklayıcı,
8    Drenaj,
Toprak Özgül Direncinin Ölçülmesi;
Toprak yayılma direncini veya topraklama empedansını önceden belirlemek amacıyla toprak özdirencinin ölçülmesi, bu direncin çeşitli derinlikler için tespit edilmesini sağlayan “Dört Sonda Yöntemi” (örneğin, Wenner Yöntemi) ile yapılmalıdır.
Sondalar arası uzaklıklar için Yönetmelik Ek-N 2.2.1’e bakılabilir. Metodun uygulanması için özel cihazlar geliştirilmiştir. Ölçmenin prensibi dış elektrotlar arasına frekansı 150 Hz’e kadar olan bir gerilim uygulanır. İç sondalar arasındaki gerilim ölçülür. Özel aletler direnç değerini direkt olarak verirler. Ölçü yerindeki toprakta bulunacak diğer akımların etkisini ortadan kaldırmak için uygulanacak gerilimin frekansı değişken olmalıdır.
a > 20 m.  e  a / 20 olmak üzere   E = 2.a.R   şeklinde bulunur.        R (ohm) ölçülen direnç; E  (ohm.m) a ve e (m) cinsindendir.
Toprak özdirencleri 
Toprak cinsi                 Toprak özdirenci  rE (ohm.m)
Bataklık                         5-40
Çamur,kil,humus        20-200
Kum                               200-2500
Çakıl                               2000-3000
Hava etkisi ile dağılmış taş    çoğunlukla <1000
Kumtaşı                         2000-3000
Granit                             >50000
Buzultaşı                        >30000
Çimento (saf)                50
1xÇimento+3xKum     50-300
Değişik derinliklerdeki tabakaların farklı özdirençleri, toprak özdirencini  etkiler.
Toprak Yayılma Direncinin Ölçülmesi
Topraklama sisteminin büyüklüğüne göre bir yöntem uygulanır. Yukarıda sözü edilen özel toprak direnci ölçüm aletleri ile topraklayıcıların yayılma dirençleri de ölçülebilir.
Topraklama ölçme cihazı: Bu cihaz, topraklayıcılar veya küçük veya orta büyüklükteki topraklama sistemlerinde, örneğin tek bir derin topraklayıcı, şerit topraklayıcı, toprak teli havaya kaldırılmış (direkle irtibatı ayrılmış) veya kaldırılmamış durumdaki hava hattı direklerinin topraklayıcıları, AG topraklama tesisinden ayrılmış orta gerilim şebekesindeki topraklama tesisleri için kullanılır. Kullanılan alternatif gerilimin frekansı 150 Hz’i aşmamalıdır.
Ölçme yapılacak topraklayıcı, sonda ve yardımcı topraklayıcılar, mümkün olduğu kadar birbirinden uzakta olmak üzere mümkün mertebe bir doğru üzerinde bulunmalıdır. Sondanın ölçme yapılacak topraklayıcıyla arasındaki mesafe, 20 m’den az olmamak kaydıyla, en büyük topraklayıcı uzunluğunun en az 2,5 katı (ölçme yönüne doğru), yardımcı topraklayıcının mesafesi ise, 40 m’den az olmamak kaydı ile en az 4 katı olmalıdır.
Eşpotansiyel Topraklama
Topraklamada en güvenli sistem eş potansiyel sistemdir. Bu sistemde tüm topraklamalar, tüm metal bölümler eş potansiyel baraları ile birbirine irtibatlanır. Tesis içerisinde herhangi iki noktada oluşabilecek gerilim farkı önlenmiş ve tüm noktalarda eş potansiyel sağlanmış olur.
Bu sistemde iç yıldırımlık ürünlerinin de (Aşırı Gerilim Darbe Koruyucu ) birlikte kullanılması gerekmekte, sebebi ise yıldırımdan korunma sistemini eş potansiyel sisteme irtibatlarken bu sistemin oluşturabileceği aşırı gerilimlere karşı da önlem alma gerekliliğidir. Aksi takdirde bu sistem cihazlar için büyük tehlike oluşturur. Farklı topraklamalar birbirlerine bağlanırken potansiyel dengeleyiciler üzerinden bağlantı yapılmalıdır.
TOPRAKLAMA BİRLEŞTİRME İLETKENİNE BAĞLANACAK NOKTALAR:
*İletişim sistemi topraklayıcısı
*Binanın temel topraklaması
*İletişim kablolarının iletken dış kılıfları
*Binanın çelik hasır konstrüksiyonu
*İletken malzemeden yapılmış içme suyu ve pis su boruları
*Merkezi ısıtma sistemi
*Raylı sistem toprağı
*Anten tesisatı için topraklama iletkeni
*Aşırı gerilim koruma cihazlarının topraklama iletkenleri
*Binalara ilişkin yıldırıma karşı koruma topraklaması
*Bina içindeki gaz hatları ( Sadece potansiyel dengelemesi için )
*Koruma İletkeni (PE)
PEN iletkeni
1 kV’un üstündeki gerilimlerde transformatörlerin alçak gerilim tarafındaki yıldız noktaları
Not: Özellikle çelik kafes  yapıların tüm metal kısımları iyi bir topraklama etkisi elde edilecek şekilde topraklanmalıdır. Toprağa gömülü veya toprakla temasta bulunan toprak altındaki diğer uygun konstrüksiyon kısımlar.
TOPRAKLAMA DİRENÇ DÜŞÜRÜCÜ KİMYASALLAR 
İletkenliği artırıcı bir malzemedir. Her türlü toprak yapısında (  Kayalık, Kumlu toprak gibi  ) Topraklama direncini düşüren ve iletkenliği zayıf olan topraklar için ideal bir malzemedir. Topraklama direncini istenilen  değerlerde elde edebilmek her zaman mümkün olmamaktadır. Fakat iyi bir koruma için belirtilen değerlerin altına düşürülmelidir. Topraklama sisteminin karakteristiği direkt olarak tesisatın yapıldığı toprağın yapısına bağlıdır. İdeal bir topraklama sisteminde elektrik akımının rahatlıkla geçebilmesi için topraklama direnci mümkün olduğunca küçültülmelidir. Dolayısıyla sistem ve çevresi hızlı iyon akışını düzenleyecek şekilde olmalıdır. Bir iletken de elektrik akımının geçişini elektron hareketi sağlarken topraktan bunu iyonlar sağlar. Eğer toprakta bulunan iyonların hareketi az ise elektrik akımının geçişi de zorlaşır yani direnç yüksek olur.
Genel özellikleri;
*Sistemin ömrü boyunca elde edilen direnci korur.
*Zamanla çözülmez veya bozulmaz.
*Donma dayanıklılığını yaklaşık %10 artırır.
*Periyodik olarak kontrol edilmesine gerek yoktur.
*Hazırlanması yapılması için bir kişi yeterlidir.
*Toprağa zararlı bir etkisi yoktur ve yeraltı sularını kirletmez.
Gem Tozunun Kömür Ve Tuza Göre Avantajları;
Metaller sırasında iyon sayılarının farklılığından dolayı,  iki metal yan yana geldiğinde aralarında bir potansiyel farkı oluşur. Bu potansiyel farkı metallerin pil gibi davranmasına ve bir iyon akışına neden olmaktadır. Buna galvanik korozyon denir. Kömür ve bakır arasında da var olan elektrokimyasal potansiyelden dolayı kömür bakırın iyonlarını alır. Zamanla bakırın iyon sayısında düşme olur ve bakır özelliğini yitirir. Tuzun ise suyla birleştiğinde oluşturduğu elektrolit korozyon bakırı bozar, ayrıca yeraltı suları ile konulan tuz miktarı zamanla azalmakta ve bitmektedir
Orsa Elektrik,Orsa Mekatronik,Orsa İnşaat,Orsa Ltd

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir